Doordat veel onderzoeken naar gezondheid uitgaan van gemiddelde cijfers per gemeente, blijven grote verschillen tussen wijken vaak buiten beeld. De VNG laat zien dat gezondheidsproblemen zich per schaalgrootte van gebied anders manifesteren. Daardoor vraagt een stedelijke wijk met mentale druk iets anders dan een regio waar gezondheidsproblemen en kwetsbaarheid zich over een groter gebied uitstrekken.
Analyse op wijkniveau laat zien wat op gemeentelijk niveau verborgen blijft, schrijft de VNG. Gemeenten lijken in gemiddelden vaak vrij uniform, terwijl de verschillen binnen gemeenten groot kunnen zijn. Juist daardoor blijft minder zichtbaar welk type problematiek ergens speelt en welke aanpak daar het beste bij past.
De VNG maakt duidelijk dat gezondheidsproblemen zich niet in alle gebieden op dezelfde manier voordoen. In steden zijn de verschillen tussen wijken vaak scherp, terwijl in andere regio’s kwetsbaarheid zich over een groter gebied uitstrekt.
Daarmee gaat het niet alleen om waar problemen zitten, maar ook om de schaal waarop beleid moet ingrijpen. De VNG ziet reden voor gemeenten om data lokaler te benaderen.
| Geïnteresseerd in groen en wetgeving? Meld je aan voor de Expertsessie EU Natuurherstelwet op 2 juni in Amersfoort. |
Niet elk gebied vraagt hetzelfde
De analyse is nieuw doordat de VNG anders naar de cijfers kijkt. Niet één los cijfer staat centraal, zoals overgewicht of mentale gezondheid, maar de combinatie van factoren in een wijk. Daardoor wordt duidelijker wat voor soort problemen ergens spelen.
Met de AMIGO-methode zijn twintig wijkprofielen gemaakt. Die laten zien welke patronen van gezondheid, leefstijl en sociale omstandigheden vaak samen voorkomen. AMIGO staat voor Algoritmische Matchmaker voor Ideale Gemeentelijke Oriëntatie en kijkt dus niet naar losse cijfers, maar naar het totaalbeeld van een wijk.
Daarna heeft de VNG gekeken hoe die wijkprofielen samenkomen binnen gemeenten en regio’s. Dat levert tien regionale patronen op. Voor gemeenten en andere professionals is dat bruikbaar, omdat het laat zien dat niet ieder gebied dezelfde aanpak nodig heeft.
Betekenis voor gebiedsbeleid
Volgens de VNG is dat onderscheid belangrijk voor beleid en gebiedsontwikkeling. De schaal waarop problemen zich voordoen, bepaalt ook waar ingrepen effect kunnen hebben. Daarmee wordt gezondheid nadrukkelijker een vraagstuk voor ruimtelijke keuzes.
In steden liggen gunstige en ongunstige wijken vaak dicht bij elkaar. Daar ligt een wijkgerichte aanpak meer voor de hand, bijvoorbeeld via de inrichting van de openbare ruimte, de kwaliteit van woningen of de beschikbaarheid van voorzieningen.
In regio’s waar kwetsbaarheid breder verspreid is, zoals delen van Oost-Groningen, Oost-Drenthe en Zeeland, zijn juist regionale keuzes nodig, bijvoorbeeld rond bereikbaarheid, voorzieningen en de sociaaleconomische basis.
Daarnaast zijn er gebieden waar problemen zich op meerdere fronten tegelijk voordoen. Daar ligt de opgave minder in één losse maatregel, maar eerder in een combinatie van ingrepen in leefomgeving, sociale structuur en bestaanszekerheid.