Haarlem is volgens De Toekomstmeter de meest toekomstbestendige gemeente van Nederland. De gemeente dankt de eerste plaats aan beleidskoppelingen, samenwerking met andere overheden en de verankering van verduurzaming in planning en controle. ‘Dit voelt als een erkenning voor ons harde werk’, zegt wethouder Robbert Berkhout.
Na Haarlem staan het Gelderlandse Voorst en Arnhem in de top drie, een resultaat van een enquête onder 71 gemeenten.
‘Het is mooi om te zien dat de jury ziet dat we klimaatbeleid verankeren in al onze projecten’, zegt de Haarlemse wethouder over het duurzaamheidsbeleid van de gemeente. ‘Het lukt ons op die manier steeds beter om de stap van visie naar praktijk te zetten.’
Haarlem schrijft de winnende score toe aan drie elementen. De gemeente verbindt verschillende onderdelen van het klimaatbeleid met elkaar, werkt samen met andere overheden en legt verduurzaming vast in de jaarlijkse planning en controle.
Ook Voorst valt op door die consistente aanpak. De Gelderse gemeente scoort niet zozeer hoog door één opvallend project, maar vooral doordat duurzaamheid in het hele beleid terugkomt. Bij bouwprojecten kijkt de gemeente volgens wethouder Henk van Zeijts eerst naar wat er al is aan natuur, landbouw en cultuurhistorie.
Het bredere beeld is dat niet alle gemeenten die consistente, integrale aanpak hebben, blijkt uit de enquête. In veel gemeenten zijn wel goede voorbeelden te vinden, maar op andere onderdelen blijft de uitwerking achter. Vooral in interne besluitvorming is nog winst te boeken.
Met name bij aanbestedingen krijgt duurzaamheid nog vaak beperkt gewicht. Juist daar kunnen gemeenten volgens de onderzoekers veel verschil maken, omdat zij op grote schaal materialen en diensten inkopen, van infrastructuur tot afvalverwerking en ICT.
In de lijst staan vooral grotere, vaak progressieve steden hoog. Haarlem, Arnhem, Rotterdam, Nijmegen, Tilburg en Amsterdam staan allemaal in de top zeven.
Voor kleinere gemeenten speelt mee dat kennis en capaciteit voor complexe aanbestedingen niet altijd ruim beschikbaar zijn, al laat Voorst (ruim 25.000 inwoners) zien dat ook een kleinere organisatie duurzaamheid breed kan meenemen.
Klimaatbeleid vooruithelpen
De Toekomstmeter is een online enquête, uitgevoerd in opdracht van vereniging Klimaatverbond Nederland en stichting Grootouders voor het Klimaat. In Klimaatverbond Nederland werken 150 gemeenten, provincies en waterschappen samen om het klimaatbeleid vooruit te helpen.
De vragenlijst beoordeelt in hoeverre gemeentelijk klimaatbeleid concreet, integraal, rechtvaardig en toekomstbestendig is. De vakjury bestaat uit Jacqueline Cramer, Ed Nijpels, Hannah Prins, Daan Zieren en Corina van Arnhem.
De enquête is bedoeld voor bestuurders en beleidsmedewerkers van decentrale overheden en is volgens de initiatiefnemers gebaseerd op uitgangspunten van de Omgevingsvisie. Alle deelnemende gemeenten hebben een overzicht ontvangen van de resultaten, inclusief een vergelijking met andere deelnemende gemeenten.