In Common Woods, een vernieuwende woonwijk in Amersfoort, zijn 56 woningen opgeleverd die houtbouw, circulair watergebruik en gemeenschapsvorming combineren. Het project geldt volgens initiatiefnemer Maurits van Hoogevest als schaalbaar alternatief voor klassieke gebiedsontwikkeling. ‘De oplossing voor de woningcrisis ligt niet in nóg meer beleid, maar in samen doen.’
‘Doordat bewoners zelf initiatief nemen én gemeenten, woningcorporaties en omwonenden nauw samenwerken, konden beslissingen sneller worden genomen’, zegt Van Hoogevest over de wijk aan de rand van landgoed Nimmerdor.
De woningen variëren van villa’s tot sociale huur en zijn grotendeels gebouwd met hout en andere hernieuwbare, kunststofvrije materialen. Door regenwateropvang en een grijswatersysteem met een speciaal filter wordt het drinkwatergebruik met circa 40 procent verminderd.
Volgens Van Hoogevest laat het project zien dat gebiedsontwikkeling anders kan. Daarbij gaat het volgens hem niet alleen om bouwen, maar ook om hoe mensen samenleven. ‘Ecologie, eigenaarschap en samenwerking komen hier vanzelfsprekend samen.’ De wijk is ontwikkeld door het ecosysteem Building The New, in samenwerking met onder meer Space & Matter en DELVA Landscape Architecture Urbanism.
Gemeenschap als fundament
Naast ecologische duurzaamheid is sociale infrastructuur een centraal onderdeel van Common Woods. Bewoners beheren gezamenlijk het landschap, delen voorzieningen en organiseren gezamenlijke activiteiten.
Er zijn geen schuttingen, maar wel een gemeenschappelijke kas waar voedsel wordt verbouwd. Ook is de centrale grond collectief eigendom, wat zorgt voor langdurige betrokkenheid.
Binnenkort opent het Common Café, een ontmoetingsplek voor bewoners en bezoekers met ruimte voor nieuwe initiatieven, zegt Van Hoogevest. De wijk is zo ingericht dat ontmoeting en samenwerking vanzelfsprekend moeten zijn in het dagelijks gebruik van de publieke ruimte.
Nieuwe samenwerkingsvorm
Common Woods ontstond nadat een eerder plan voor het gebied was vastgelopen. In plaats van een top-down herstart kozen initiatiefnemers, ontwerpers, gemeente en omwonenden voor een open en gedeeld ontwerpproces. Vanaf het begin waren alle partijen mede-eigenaar van de uitkomst.
Door scenario-ontwikkeling, creatieve sessies en collectieve besluitvorming ontstond volgens Van Hoogevest meer draagvlak, minder bezwaar en snellere besluitvorming.
De werkwijze is schaalbaar, zegt Van Hoogevest, en wordt daarom uitgewerkt tot een digitaal platform met tools voor co-creatie, besluitvorming en het beheren van gedeeld eigendom.
De officiële lancering staat gepland voor begin 2026.
Building The New werkt voor de verdere ontwikkeling van deze zogeheten Common Grounds samen met gemeenten, onderzoeksinstellingen en praktijkpartners. Doel is een structurele verandering in de manier waarop gebiedsontwikkeling in Nederland wordt georganiseerd, aldus Van Hoogevest.
Opschaling en internationale toepassing
Building The New noemt Common Woods een ‘lighthouse project‘: een voorbeeld voor toekomstgerichte gebiedsontwikkeling. De aanpak wordt inmiddels toegepast in nieuwe projecten in onder meer Almere, Ghana en Californië.
Deze projecten hebben ondanks lokale verschillen met elkaar gemeen dat wordt ingezet op gedeeld eigenaarschap, biobased bouwen en betrokkenheid van bewoners vanaf het eerste ontwerpstadium.
Volgens Van Hoogevest draait het niet om kopiëren, maar om het delen van een proces. ‘In elk project zoeken we lokale gemeenschappen die de aanpak kunnen dragen. Het gaat om het bouwen aan structuren waarin mensen blijvend mede-vormgever zijn van hun leefomgeving.’