Nieuwe leidraad helpt Arnhem toetsen op gezondheidseffecten

Leestijd: 2 minuten

De gemeente Arnhem wil gebiedsgericht kijken naar de uitwerking van ruimtelijke plannen op de gezondheid van bewoners. Dat staat in het Plan Gezonde Leefomgeving.  Zowel nieuwe als bestaande delen van de stad worden met het plan tegen het licht gehouden. Normen kunnen worden aangescherpt. Nieuw is de aandacht voor lichtvervuiling en hittestress. 

‘Arnhem is met zijn bossen en parken nu al de groenste gemeente van Nederland en daar zijn we trots op’, zegt wethouder Marco van der Wel voor milieu. ‘Toch zijn er ook hier nog steeds delen van de stad waar de leefomgeving niet gezond genoeg is en beter kan.’ 

‘Het is belangrijk dat we de gezondheidsdruk van het milieu serieus nemen. Te veel uitstoot door fossiel verkeer, te veel lawaai, licht of hitte, het gaat allemaal ten koste van de gezondheid van onze inwoners.’ 

Onder het motto ‘Arnhem Maakt Buiten Gezond’ werkt het Plan Gezonde Leefomgeving als leidraad voor nieuwe ruimtelijke plannen, die getoetst worden aan zes gezondheidsaspecten: lucht, geluid, hitte, bodem, water en licht. 

Gebiedsgerichte ambities stellen 

Op basis van dit document kunnen bij de uitwerking van het omgevingsplan gebiedsgerichte ambities worden gesteld, mogelijk met afwijkende normen en streefwaarden dan wettelijk voorgeschreven. Zo wil de gemeente voorkomen dat er achteraf aanpassingen nodig zijn.  

Het nieuwe plan kijkt naar de opeenstapeling van verschillende gezondheidseffecten, bij voorkeur op straat- of wijkniveau.  

In bestaande wijken gaat de gemeente waar nodig strengere normen hanteren, zoals een uitbreiding van de milieuzone of de invoering van lagere streefwaarden voor geluidsoverlast in woonwijken. 

Nieuw in het plan is aandacht voor lichtvervuiling en hittestress. Daarmee is Arnhem volgens de woordvoerder niet de eerste, maar wel koploper. 

Lichtreclame en lichtvervuiling in parken en bossen worden harder aangepakt. De gemeente zet ook in op het Koele Netwerk, een netwerk van koele en schaduwrijke plekken door de stad voor (kwetsbare) inwoners. 

Grenzen stellen 

Het nieuwe plan werd vorig jaar al aangekondigd in een raadsbrief. Daarin wordt het een integrale afweging genoemd tussen bodem, water, lucht, geluid, licht, geur en externe veiligheid. 

‘Bij dit plan wegen we de gezondheidseffecten van de omgevingskwaliteit niet als losse domeinen, maar maken we integrale afwegingen tussen de verschillende onderwerpen’, aldus het college van B en W in de brief. 

‘Er blijft de mogelijkheid duidelijke grenzen te stellen aan wat we acceptabel vinden voor de gezondheid.’ 

De wijze waarop we onze steden bouwen en leefomgeving inrichten heeft bewijsbare impact op de gezondheid van mensen. Talloze wetenschappelijke onderzoeken wijzen op een verband tussen de inrichting van de leefomgeving en het aantal ziekenhuisopnames, chronische ziekten en het gemiddelde sterftejaar. Met meer vergroening of ruimte voor ontmoeting gaan deze statistieken aantoonbaar omlaag. Of het nu om mentaal welzijn of fysieke gezondheid gaat: een groene en gezonde leefomgeving doet er toe.

En waarom genezen als je beter kan voorkomen? Begin dit jaar ondertekenden gemeenten, GGD’s, zorgverzekeraars en het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Stip op de horizon is een gezonde generatie in 2040 met weerbare gezonde mensen die opgroeien, leven, werken en wonen in een gezonde leefomgeving met een sterke sociale basis. Ook de Omgevingswet schrijft voor dat gezondheid als primair belang wordt meegewogen in ruimtelijke beleid en -inrichtingskeuzes.

Die gezonde leefomgeving zal steeds vaker een stedelijke leefomgeving zijn, want steeds meer mensen zoeken een plek in de stad. Of het nu grote, middelgrote of kleinere steden zijn: we wonen, werken en leven dichter op elkaar. En dat hoeft helemaal niet ten kosten te gaan van gezondheid, laten tal van inspirerende voorbeelden van gezonde stedelijke leefomgevingen zien. Op deze themasite presenteren we de bewijslast in de vorm van inspirerende verhalen en bundelen we praktische vakinformatie van onze journalisten uit onze titels Groen, Stedelijke Interieur en Stadszaken.nl.

De sleutel voor een gezonde generatie ligt voor een belangrijk deel bij degenen die de stedelijke leefomgeving inrichten en vormgeven. Schrijf u nu in voor de tweewekelijkse nieuwsbrief voor iedereen die wil bijdragen aan gezondere, aantrekkelijke en duurzame steden.