Amsterdam kan niet zomaar ‘afrem-systeem’ voor e-bikes invoeren

Leestijd: 3 minuten

Amsterdam test een systeem dat de snelheid van elektrische fietsen op afstand kan beperken. Daarbij valt de trapondersteuning automatisch weg als de bestuurder in de buurt komt van bijvoorbeeld een school of druk kruispunt. Ook vijf andere Europese steden testen dit systeem. De huidige wetgeving lijkt alleen nog een obstakel, zegt Wim Willems van de Future City Foundation.

De Amsterdamse wethouder Melanie van der Horst (Verkeer) zou vorige week al een testrit hebben gemaakt op een e-bike, meldt de NRC. Wanneer ze een gebied benaderde dat om langzamere snelheden vraagt, viel de trapondersteuning weg waardoor de snelheid werd afgeremd tot 15 kilometer per uur.

Het systeem draagt zo niet alleen bij aan de verkeersveiligheid, maar ook aan de veiligheid en leefbaarheid van ‘kwetsbare’ locaties in de stad zoals basisscholen en woonwijken, waar veel voetgangers, kinderen en senioren zijn.

‘Het aantal ongevallen met fietsen is schrikbarend’, zegt de wethouder tegen de NRC. ‘Meer dan de helft van alle elektrische fietsen rijdt harder dan de toegestane 25 kilometer per uur. Elektrische fietsen zijn veel meer dan een fiets die wat sneller rijdt. Het zijn soms zware bakbeesten die bij een ongeval ernstig letsel veroorzaken.’

Ook fatbike-producenten erkennen het probleem van opgevoerde elektrische voertuigen, schrijft NOS vandaag. Zij zetten vooral in op het vermoeilijken van opvoeren. In Met het oog op Morgen noemde Pieter van Beusekom van Phatfour het onmogelijk maken van opgevoerde snelheden wel een ‘kat-en-muis-spel’.

De techniek om voertuigen via locatie-bepaling te beïnvloeden wordt geofencing genoemd. Hierbij worden gebieden in de stad virtueel afgebakend, waarbij GPS-tracking of RFID in de voertuigen leidt – tot in dit geval – beperking van de snelheid. Het is ook mogelijk om voertuigen juist wel toestemming te geven tot snelheden of parkeergelegenheid.

Het gaat vooralsnog om een test. Wel is zeker dat de invoering van zo’n geofencing-systeem leidt tot een beperking van de bewegingsvrijheid van bestuurders. Ook als ze zich aan de toegestane snelheid van 25 kilometer per uur houden. Eerder testte de gemeente al met meldingen via de telefoon.

Wettelijke beperking 

Wim Willems, bestuurslid van de Future City Foundation is positief over de waarde van zo’n afrem-systeem voor stedelijke gebieden. Hij wijst alleen op de huidige wettelijke beperking. ‘Een overheid kan momenteel niet direct controle hebben op de snelheid van bestuurders.’

Bij autobestuurders is dat deels al wel het geval. Eind 2019 werd Intelligent Speed Assistance (ISA) opgenomen in de Europese regelgeving. Nieuwe auto’s die vanaf juli 2022 op de Europese markt verschijnen remmen daardoor automatisch af bij noodzakelijke situaties. Máár, bestuurders kunnen het systeem alsnog uitzetten of de toegestane snelheid overschrijden.

Wetgeving en particuliere autonomie houden de boventoon. ‘Als een gemeente het ISA-systeem wil laten ingrijpen, bijvoorbeeld bij e-bikes, dan zullen ze gebruikers hier vooraf toestemming voor moeten vragen. Net zoals autobezitters ermee akkoord gaan dat een systeem ingrijpt zodra ze te snel rijden’, zegt Willems, ook voormalig wethouder van Apeldoorn. ‘Anders is het een bijzondere inbreuk.’

Over de grens zijn dergelijke restricties al in de praktijk gebracht, schreef Stadszaken eerder. In Parijs wordt de snelheid van LEV’s gehalveerd rond drukke plekken als de Eiffeltoren en het Louvre. In Rome wordt sinds vorig jaar de snelheid automatisch teruggebracht naar 6 kilometer per uur in voetgangersgebieden.  

De wijze waarop we onze steden bouwen en leefomgeving inrichten heeft bewijsbare impact op de gezondheid van mensen. Talloze wetenschappelijke onderzoeken wijzen op een verband tussen de inrichting van de leefomgeving en het aantal ziekenhuisopnames, chronische ziekten en het gemiddelde sterftejaar. Met meer vergroening of ruimte voor ontmoeting gaan deze statistieken aantoonbaar omlaag. Of het nu om mentaal welzijn of fysieke gezondheid gaat: een groene en gezonde leefomgeving doet er toe.

En waarom genezen als je beter kan voorkomen? Begin dit jaar ondertekenden gemeenten, GGD’s, zorgverzekeraars en het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Stip op de horizon is een gezonde generatie in 2040 met weerbare gezonde mensen die opgroeien, leven, werken en wonen in een gezonde leefomgeving met een sterke sociale basis. Ook de Omgevingswet schrijft voor dat gezondheid als primair belang wordt meegewogen in ruimtelijke beleid en -inrichtingskeuzes.

Die gezonde leefomgeving zal steeds vaker een stedelijke leefomgeving zijn, want steeds meer mensen zoeken een plek in de stad. Of het nu grote, middelgrote of kleinere steden zijn: we wonen, werken en leven dichter op elkaar. En dat hoeft helemaal niet ten kosten te gaan van gezondheid, laten tal van inspirerende voorbeelden van gezonde stedelijke leefomgevingen zien. Op deze themasite presenteren we de bewijslast in de vorm van inspirerende verhalen en bundelen we praktische vakinformatie van onze journalisten uit onze titels Groen, Stedelijke Interieur en Stadszaken.nl.

De sleutel voor een gezonde generatie ligt voor een belangrijk deel bij degenen die de stedelijke leefomgeving inrichten en vormgeven. Schrijf u nu in voor de tweewekelijkse nieuwsbrief voor iedereen die wil bijdragen aan gezondere, aantrekkelijke en duurzame steden.