Hieraan voldoet goede beweegvriendelijke buitensportruimte

Leestijd: 2 minuten

De ideale sportzone is veilig te betreden, biedt aanbod voor alle leeftijden en is goed verlicht. Onderzoekers en studenten van de opleiding Sport en Bewegen van de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen evalueerden twee zones in de gemeente Lingewaard en inventariseerden waar de ideale buitensportruimte aan voldoet. Onder andere het organiseren van sportevenementen en een autoluwe verkeerssituatie zijn belangrijk. 

De twee locaties in de dorpen Gendt en Doornenburg zouden de eerste Sportzones van Nederland zijn. Ze zijn aangelegd in 2022 als onderdeel van Living Lab Lingewaard.  

De zones verschillen van andere publieke ruimte waar gesport wordt, doordat er verkeersinfrastructurele aanpassingen zijn gedaan. Zoals de tekst ‘Sportzone’ op de weg en op borden, drempels en betere verlichting. 

Sportzones veiliger

Snelheidsmetingen van de HAN Sport en Bewegen tonen aan dat verkeer door de aanpassingen minder hard langs de Sportzones rijden. Een vragenlijstonderzoek toont aan respondenten in Gendt en Doornenburg een hoger veiligheidsgevoel ervaren. 

Focusgroepen en enquêtes tijdens het onderzoek benadrukken ook het belang van en de toegankelijkheid van sportvoorzieningen in de Sportzones. Bewoners voelen zich meer geactiveerd door de organisatie van evenementen. 

De kaart van een ideale Sportzone. Beeld: HAN

De ideale sportzone

Hoofdonderzoekers Sanne Cobussen en Jasper van Houten (Sporteconomie en Sportmanagement) delen een lijst met voorwaarden waaraan de ideale Sportzone voldoet. Hierin is in onderscheid gemaakt tussen (sport)voorzieningen, sportaanbod en samenwerkingen op en rondom de zone. 

Onderzoekers raden bijvoorbeeld aan om het wegdek rondom en door de Sportzone een afwijkende kleur te geven om de zone te benadrukken. Verharde looppaden moeten geschikt zijn voor wandelaars en hardlopers, maar ook toegankelijk zijn voor rolstoelen en kinderwagens. 

Sportvoorzieningen moeten alle leeftijden en doelgroepen bedienen en vooral ook inspelen op ouder-kindactiviteiten. Faciliteiten voor ontmoeting, recreatie en pauze zijn ook belangrijk. Daarbij kan worden gedacht aan een kiosk, toiletten en douches. 

De zone moet verder voldoende groen-blauw structuren bevatten, met parkeerplaatsen buiten en fietsenrekken binnen de zone voor autoluwte. Ook worden verkeersdrempels op toegangswegen aangeraden. 

Evenementen organiseren

Formeel en informeel sportaanbod blijkt ook cruciaal voor het stimuleren van het gebruik van Sportzones. Zowel individuele sporters als verenigingen moeten er de ruimte krijgen. 

 Ook raden onderzoekers aan om het hele jaar door evenementen te organiseren, om bewoners continu tot bewegen uit te nodigen.  

Hiervoor is samenwerking nodig met sportprofessionals en vrijwilligers, ook voor het borgen van sociale veiligheid in de zones. 

Voor het onderzoek heeft de HAN samengewerkt met de Gemeente Lingewaard, Sportservice Lingewaard, Sportdorp Doornenburg en Walburgen Beweegt.  Het onderzoek kreeg subsidie van Regieorgaan SIA. 

De wijze waarop we onze steden bouwen en leefomgeving inrichten heeft bewijsbare impact op de gezondheid van mensen. Talloze wetenschappelijke onderzoeken wijzen op een verband tussen de inrichting van de leefomgeving en het aantal ziekenhuisopnames, chronische ziekten en het gemiddelde sterftejaar. Met meer vergroening of ruimte voor ontmoeting gaan deze statistieken aantoonbaar omlaag. Of het nu om mentaal welzijn of fysieke gezondheid gaat: een groene en gezonde leefomgeving doet er toe.

En waarom genezen als je beter kan voorkomen? Begin dit jaar ondertekenden gemeenten, GGD’s, zorgverzekeraars en het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Stip op de horizon is een gezonde generatie in 2040 met weerbare gezonde mensen die opgroeien, leven, werken en wonen in een gezonde leefomgeving met een sterke sociale basis. Ook de Omgevingswet schrijft voor dat gezondheid als primair belang wordt meegewogen in ruimtelijke beleid en -inrichtingskeuzes.

Die gezonde leefomgeving zal steeds vaker een stedelijke leefomgeving zijn, want steeds meer mensen zoeken een plek in de stad. Of het nu grote, middelgrote of kleinere steden zijn: we wonen, werken en leven dichter op elkaar. En dat hoeft helemaal niet ten kosten te gaan van gezondheid, laten tal van inspirerende voorbeelden van gezonde stedelijke leefomgevingen zien. Op deze themasite presenteren we de bewijslast in de vorm van inspirerende verhalen en bundelen we praktische vakinformatie van onze journalisten uit onze titels Groen, Stedelijke Interieur en Stadszaken.nl.

De sleutel voor een gezonde generatie ligt voor een belangrijk deel bij degenen die de stedelijke leefomgeving inrichten en vormgeven. Schrijf u nu in voor de tweewekelijkse nieuwsbrief voor iedereen die wil bijdragen aan gezondere, aantrekkelijke en duurzame steden.