Groningen heeft primeur met ‘Michi-Noeki’ voor meer buurtcohesie

Leestijd: 3 minuten

In de Oosterparkwijk in Groningen wordt Nederlands eerste Michi-Noeki geopend. Dat is een ontmoetingsplaats, waar bewoners elkaar ongedwongen kunnen ontmoeten voor een praatje, een kop koffie, het toilet of een elektrisch oplaadpunt. Het van origine Japanse overheidsconcept is vertaald door architectenbureau Vollmer en Partners. De gemeente ziet de hub als mogelijke schakel in een netwerk voor deelmobiliteit.

Het idee van de Michi-Noeki is anders dan een buurthuis, zegt architect Irene Edzes van Vollmer en Partners, het bureau dat het idee voor de ‘buurthalte’ in 2017 in samenwerking met TwynstraGudde aanleverde. Juist een buurthuis zou te veel de nadruk leggen op het moeten ontmoeten en zoiets als het Japanse concept is in Nederland vrij uniek. 

‘Het moet in Groningen lichtvoetiger. Actief ontmoeten werpt voor veel mensen juist een drempel op’, zegt Edzes die het ontwerp aanleverde via een prijsvraag in 2017. 

De locatie moet vooral ruimte bieden voor interactie, met de mogelijkheid om koffie of thee te drinken en kan voorzien in dagelijkse behoeftes zoals een openbare wc, oplaadpunten. Het concept uit Japan waar Vollmer en Partners hun eigen idee op baseren, zogeheten Michi-no-Eki, is een overheidsinitiatief en netwerk van rustplekken uit de jaren negentig op routes voor reizigers.  

De intentie achter dit concept is overgenomen voor Vollmer en Partners en uitgewerkt in samenwerking met adviesbureau TwynstraGudde. Het is volgens het architectenbureau een antwoord op het veranderende karakter van wijken en de trend waarbij voorzieningen en sociale interactie centraler worden georganiseerd in bijvoorbeeld winkelcentra. 

‘Op wijk- en buurtniveau kan de Michi-Noeki daarin en rol vervullen als centrale locatie op loopafstand waar deelvervoer wordt aangeboden.’

Halte voor iedereen 

In de Michi-Noeki vinden dan ook geen activiteiten plaats . De Michi-Noeki is er voor alle doelgroepen, benadrukt Edzes, en is daarom ontworpen met een brede insteek. Dit kunnen oudere of alleenstaande bewoners zijn, maar ook jongeren en dak- en thuislozen. Ook blaaspatiënten kunnen, mits de Michi-Noeki ook in Nederland in grotere getalen te vinden zijn, makkelijker naar het toilet. 

Een belangrijke bijvangst van het concept is volgens de bedenkers dat de wijk sociaal geactiveerd wordt met vrijwilligers uit de buurt en lokale bedrijvigheid. In totaal werken al tien vrijwilligers mee aan het project. De halte wordt beheerd door WerkPro, een aanbieder van werkplekken. Zij leveren een gastheer- of vrouw die in eerste instantie op werkdagen van 9.00 tot 17.00 aanwezig is. 

Voor een tweede ruimte in de Michi-Noeki is ook een exploitant gezocht. Dat zou eerst een tabaks- en gemakszaak worden, maar uiteindelijk werd dit een viswinkel. De initiatiefnemers van de Michi-Noeki hebben ook contact met een naastgelegen bloemenstand die wekelijks een bos bloemen verzorgt.  

Kansen voor mobiliteitshubs 

De Rijksuniversiteit Groningen doet onderzoek naar de uiteindelijke effecten van de Michi-Noeki. Daarvoor is inmiddels al een nulmeting uitgevoerd. De gemeente evalueert na anderhalf jaar de onderzoeksresultaten. 

Het concept is ook geschikt voor nog veel meer doeleinden. Zo is er in principe ruimte voor een pakketophaaldienst. Maar de gemeente denkt ook na over een koppeling met het mobiliteitshub-programma, aldus Bleeker. Op wijk- en buurtniveau kan de Michi-Noeki daarin en rol vervullen als centrale locatie op loopafstand waar deelvervoer wordt aangeboden. 

Drie extra locaties 

Op vrijdag 22 september is de eerste Michi-Noeki geopend. Robert Bleeker van Gebiedsteam Oude Wijken merkt nu al enthousiasme vanuit de wijk. ‘De units staan er al sinds november. Mensen komen geregeld polshoogte nemen en stellen er vragen over.’  

Bleeker is blij dat het Oosterparkwijk als testlocatie is gekozen. ‘Het geeft echt aanleiding om de deur uit te gaan, zonder de druk dat er iets op moet volgen. Al is het maar om je scootmobiel op te laden.’ 

Het college gaat, in het geval van een succesvolle lancering van de eerste locatie, uit van drie extra locaties. In een eerder bericht over het concept worden de omgeving van de Siebe Jan Boumaschool, het Linnaeusplein en de Paradijsvogelstraat genoemd. Zo ontstaat er een netwerk van halteplaatsen waartussen wijkbewoners zich kunnen bewegen, waar vooral ook de kracht van het concept ligt.  

De routes waarop de Michi-Noeki’s komen, moeten volgens Edzes veilig en begaanbaar zijn. Dit houdt volgens haar een vlakke ondergrond in, de mogelijkheid om veilig over te steken en voldoende zichtbaarheid. Het concept is overigens niet afhankelijk van een park, plein of paviljoen. Dat kan volgens de architect ook op andere locaties. 

De wijze waarop we onze steden bouwen en leefomgeving inrichten heeft bewijsbare impact op de gezondheid van mensen. Talloze wetenschappelijke onderzoeken wijzen op een verband tussen de inrichting van de leefomgeving en het aantal ziekenhuisopnames, chronische ziekten en het gemiddelde sterftejaar. Met meer vergroening of ruimte voor ontmoeting gaan deze statistieken aantoonbaar omlaag. Of het nu om mentaal welzijn of fysieke gezondheid gaat: een groene en gezonde leefomgeving doet er toe.

En waarom genezen als je beter kan voorkomen? Begin dit jaar ondertekenden gemeenten, GGD’s, zorgverzekeraars en het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Stip op de horizon is een gezonde generatie in 2040 met weerbare gezonde mensen die opgroeien, leven, werken en wonen in een gezonde leefomgeving met een sterke sociale basis. Ook de Omgevingswet schrijft voor dat gezondheid als primair belang wordt meegewogen in ruimtelijke beleid en -inrichtingskeuzes.

Die gezonde leefomgeving zal steeds vaker een stedelijke leefomgeving zijn, want steeds meer mensen zoeken een plek in de stad. Of het nu grote, middelgrote of kleinere steden zijn: we wonen, werken en leven dichter op elkaar. En dat hoeft helemaal niet ten kosten te gaan van gezondheid, laten tal van inspirerende voorbeelden van gezonde stedelijke leefomgevingen zien. Op deze themasite presenteren we de bewijslast in de vorm van inspirerende verhalen en bundelen we praktische vakinformatie van onze journalisten uit onze titels Groen, Stedelijke Interieur en Stadszaken.nl.

De sleutel voor een gezonde generatie ligt voor een belangrijk deel bij degenen die de stedelijke leefomgeving inrichten en vormgeven. Schrijf u nu in voor de tweewekelijkse nieuwsbrief voor iedereen die wil bijdragen aan gezondere, aantrekkelijke en duurzame steden.