GGD’s: verlaag snelheid naar 30 km/u in steden

Leestijd: 3 minuten

Verkeersveiligheid en geluid zijn de belangrijkste voordelen als de maximumsnelheid van 50 km/u wordt verlaagd naar 30 km/u, maar er was onvoldoende bewijs dat mensen daardoor eerder de fiets zouden nemen. Ook neemt de luchtvervuiling niet significant af, blijkt uit een literatuuronderzoek van ziekenhuizen en GGD’s in Amsterdam en Rotterdam. Toch raden ze aan om de snelheid structureel te verlagen.

De onderzoekers wilden weten wat de verlaging van de snelheidslimiet betekent voor de lokale verkeersveiligheid, luchtkwaliteit en geluidshinder. Ook wilden ze inzichtelijk maken of de verlaging effect heeft op de vervoersmiddelen die mensen kiezen. 

Daarvoor keken de onderzoekers naar Rotterdamse cijfers, maar daar kwam niet veel uit. ‘Uit onze kwantitatieve analyse vonden we een tendens naar minder ongevallen op de wegen die naar 30 km/h zijn gegaan. Ook nam het totale aantal ongelukken op deze wegen af met meer dan 25  procent. Alleen was dit effect niet statistisch significant vanwege het kleine aantal ongelukken.’ 

Wel bleek uit literatuuronderzoek een afname in het aantal verkeersongevallen variërend tussen 24 en 64 procent. ‘Ook de kans op dodelijke slachtoffers lijkt fors af te nemen’, schrijven ze in het onderzoek

Luchtvervuiling lijkt per saldo niet te veranderen als de snelheid wordt verlaagd. ‘Op bepaalde wegen zou de uitstoot kunnen toenemen en op andere kan deze juist weer afnemen, door een herverdeling van het verkeer.’ 

‘Bij een betere doorstroming hoeven bestuurders minder op te trekken en af te remmen, wat zorgt voor een vermindering in de uitstoot en dus een verbetering in de luchtkwaliteit.’ De onderzoekers zeggen dat een goede afstelling van verkeerslichten daarom niet vergeten moeten worden. 

‘Na de invoering van 30 km/h werd een afname van de gemiddelde geluidsbelasting gevonden tussen 1,5 en 6 dB.’  

De overstap van auto naar fiets wordt door een snelheidsverlaging nauwelijks gestimuleerd. ‘Het lijkt erop dat een verlaging van de snelheid in Nederlandse steden pas tot een duidelijke toename in de ‘modal shift’ leidt in combinatie met andere maatregelen die actief transport aanmoedigen.’ 

Het effect op geluidsbelasting is volgens de onderzoekers wel consequent positief. ‘Na de invoering van 30 km/h werd een afname van de gemiddelde geluidsbelasting gevonden tussen 1,5 en 6 dB.’  

Deze afname van geluid hangt onder meer af van het wegdek, snelheidsremmende maatregelen, veelvuldig optrekken en afremmen, de hoeveelheid verkeer en het aandeel elektrisch verkeer. 

Kosten en baten verschillen 

De onderzoekers merken wel op dat er meer factoren meespelen. Zo blijkt uit een onderzoek in Hilversum dat de kosten en effecten van een snelheidsverlaging niet opwegen tegen de voordelen. Ook is handhaving en aanpassing van de wegen naar een profiel van 30 km/u een belangrijke factor. 

De resultaten van het onderzoek zijn alleen toepasbaar in stedelijk gebied. ‘Dit komt onder andere omdat er een heel veelzijdig wegbeeld is en andere factoren om mee rekening te houden dan in stedelijke gebieden.’ Als voorbeeld geven de onderzoekers dat er vaak geen alternatieve routes zijn voor automobilisten in landelijk gebied. 

Ondanks de bedenkingen raden de onderzoekers gemeenten aan om de snelheid op meer wegen te verlagen naar 30 km/u, vanwege het effect op de verkeersveiligheid en de geluidsoverlast. 

Het onderzoek werd uitgevoerd en gefinancierd door de Academische Werkplaats Gezonde Leefomgeving, Amsterdam UMC, Erasmus MC, GGD GHOR Nederland, GGD Amsterdam en GGD Rotterdam-Rijnmond.

De wijze waarop we onze steden bouwen en leefomgeving inrichten heeft bewijsbare impact op de gezondheid van mensen. Talloze wetenschappelijke onderzoeken wijzen op een verband tussen de inrichting van de leefomgeving en het aantal ziekenhuisopnames, chronische ziekten en het gemiddelde sterftejaar. Met meer vergroening of ruimte voor ontmoeting gaan deze statistieken aantoonbaar omlaag. Of het nu om mentaal welzijn of fysieke gezondheid gaat: een groene en gezonde leefomgeving doet er toe.

En waarom genezen als je beter kan voorkomen? Begin dit jaar ondertekenden gemeenten, GGD’s, zorgverzekeraars en het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Stip op de horizon is een gezonde generatie in 2040 met weerbare gezonde mensen die opgroeien, leven, werken en wonen in een gezonde leefomgeving met een sterke sociale basis. Ook de Omgevingswet schrijft voor dat gezondheid als primair belang wordt meegewogen in ruimtelijke beleid en -inrichtingskeuzes.

Die gezonde leefomgeving zal steeds vaker een stedelijke leefomgeving zijn, want steeds meer mensen zoeken een plek in de stad. Of het nu grote, middelgrote of kleinere steden zijn: we wonen, werken en leven dichter op elkaar. En dat hoeft helemaal niet ten kosten te gaan van gezondheid, laten tal van inspirerende voorbeelden van gezonde stedelijke leefomgevingen zien. Op deze themasite presenteren we de bewijslast in de vorm van inspirerende verhalen en bundelen we praktische vakinformatie van onze journalisten uit onze titels Groen, Stedelijke Interieur en Stadszaken.nl.

De sleutel voor een gezonde generatie ligt voor een belangrijk deel bij degenen die de stedelijke leefomgeving inrichten en vormgeven. Schrijf u nu in voor de tweewekelijkse nieuwsbrief voor iedereen die wil bijdragen aan gezondere, aantrekkelijke en duurzame steden.