Groene revolutie in Alkmaarse winkelstraten

Leestijd: 2 minuten

Alkmaar heeft vergroening van winkelstraten naar een nieuw niveau getrokken. Winkelstraat de Laat heeft een serie opgehoogde, langwerpige perken gekregen, met bomen, afgewisseld met draaistoelen en waterelementen. Dat kon alleen door de route voor laden en lossen aan te passen, zegt bureau voor landschapsarchitectuur en stedenbouw B+B. 

Auteur: Marko Faas, journalist voor Stadszaken en ROm Magazine

In de zomer van 2021 veroorzaakten zware regenbuien grote wateroverlast in Alkmaar. Onder meer de Laat liep onder water. Met de aanpak van het riool tekende de gemeente gelijk voor een andere, meer klimaatbestendige inrichting van de 620 meter lange winkelstraat. 

Daarvoor werd bureau B+B ingehuurd, die met bewoners, gemeente en ondernemers om tafel ging. De plannen die daaruit voortkwamen, zijn met alle ondernemers besproken, zegt Sybren Lempsink van B+B. ‘Ik ben persoonlijk met de prints onder de arm langs ondernemers gegaan.’ 

‘Het vrijspelen van de ruimte voor een groots groen gebaar was een van de uitdagingen’, zegt Lempsink. Daarvoor heeft de gemeente onder meer een andere route voor laden en lossen vastgesteld.  

‘Natuurlijk blijft er voldoende ruimte voor voetgangers, fietsen en de hulpdiensten’, zegt Lempsink. Hij benadrukt dat er voldoende openbare ruimte overblijft voor bewoners. ‘Want in de straat wordt steeds meer gewoond.’ 

“Bijkomend voordeel van verhoogde groenbakken is een zitrand voor winkelend publiek. Al kunnen shoppers ook een rustmoment pakken op speciale stoelen.”

Langgerekte groenbakken met unieke vormen 

De Laak heeft een breed profiel, dus kon B+B een ontwerp maken met langgerekte groenbakken met unieke vormen. Inclusief hoogstambomen en multistambomen. ‘Die geven gelijk een groen beeld op ooghoogte.’ 

Vanwege de hoge waterstand was dat wel puzzelen, zegt Lempsink. Uiteindelijk is gekozen voor grote opgehoogde bakken. De boomspiegel ligt dan iets hoger dan de waterstand. De groenbakken liggen met opzet aan de zijde die het meest opwarmt in zomer voor de optimale schaduwwerking. 

Bijkomend voordeel van verhoogde groenbakken is een zitrand voor winkelend publiek. Al kunnen shoppers ook een rustmoment pakken op speciale stoelen. ‘Een lokale meubelmaker heeft ze speciaal voor de Laat ontworpen.’ De draaistoelen staan in bosjes tussen de groenbakken en soms bij waterelementen. 

Aan de Laat liggen meerdere kleinere winkelstraatjes, de zogeheten Prachtstraatjes. Ook daar heeft B+B gezorgd voor meer groen. Die straatjes zijn veel smaller, dus is er gekozen voor gevelgroen. Daarbij is nauw samengewerkt met de ondernemers. ‘Het groen is aan hun gevels bevestigd.

Werkzaamheden fout gepland

De totstandkoming van de herinrichting stuitte op veel klachten van ondernemers. Zo waren de werkzaamheden overdag gepland en dat leidde tot omzetverlies voor een winkelstraat die toch al kampte met leegstand. Nu het klaar is, hoort Lempsink vooral positieve geluiden. 

De transformatie is betaald door de gemeente en die neemt ook het onderhoud op zich. De winkeliers dragen bij in de vorm van meubilair, zoals parasols. 

De wijze waarop we onze steden bouwen en leefomgeving inrichten heeft bewijsbare impact op de gezondheid van mensen. Talloze wetenschappelijke onderzoeken wijzen op een verband tussen de inrichting van de leefomgeving en het aantal ziekenhuisopnames, chronische ziekten en het gemiddelde sterftejaar. Met meer vergroening of ruimte voor ontmoeting gaan deze statistieken aantoonbaar omlaag. Of het nu om mentaal welzijn of fysieke gezondheid gaat: een groene en gezonde leefomgeving doet er toe.

En waarom genezen als je beter kan voorkomen? Begin dit jaar ondertekenden gemeenten, GGD’s, zorgverzekeraars en het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Stip op de horizon is een gezonde generatie in 2040 met weerbare gezonde mensen die opgroeien, leven, werken en wonen in een gezonde leefomgeving met een sterke sociale basis. Ook de Omgevingswet schrijft voor dat gezondheid als primair belang wordt meegewogen in ruimtelijke beleid en -inrichtingskeuzes.

Die gezonde leefomgeving zal steeds vaker een stedelijke leefomgeving zijn, want steeds meer mensen zoeken een plek in de stad. Of het nu grote, middelgrote of kleinere steden zijn: we wonen, werken en leven dichter op elkaar. En dat hoeft helemaal niet ten kosten te gaan van gezondheid, laten tal van inspirerende voorbeelden van gezonde stedelijke leefomgevingen zien. Op deze themasite presenteren we de bewijslast in de vorm van inspirerende verhalen en bundelen we praktische vakinformatie van onze journalisten uit onze titels Groen, Stedelijke Interieur en Stadszaken.nl.

De sleutel voor een gezonde generatie ligt voor een belangrijk deel bij degenen die de stedelijke leefomgeving inrichten en vormgeven. Schrijf u nu in voor de tweewekelijkse nieuwsbrief voor iedereen die wil bijdragen aan gezondere, aantrekkelijke en duurzame steden.